Termowizja czy noktowizja, co wybrać?

Wprowadzenie

Wybór między termowizją a noktowizją zaczyna się od odpowiedzi na jedno pytanie: chcesz przede wszystkim wykrywać obiekty, czy rozpoznawać szczegóły otoczenia? Termowizja pokazuje różnice temperatur, a noktowizja daje obraz bliższy temu, co widzimy przy słabym oświetleniu.

Jeżeli zależy Ci na szybkim zauważeniu człowieka albo zwierzęcia w terenie, zacznij od termowizji. Jeżeli ważniejsze są budynki, ścieżki, oznaczenia i szczegóły sceny, lepszym punktem wyjścia będzie noktowizja.

• Wybierz termowizję, gdy najważniejsze jest szybkie wykrycie człowieka albo zwierzęcia.
• Wybierz termowizję, gdy obserwujesz teren bez światła widzialnego.
• Wybierz termowizję, gdy musisz szybko przeszukać rozległy obszar.
• Wybierz noktowizję, gdy najważniejsze jest rozpoznawanie szczegółów sceny.
• Wybierz noktowizję, gdy chcesz uzyskać obraz zbliżony do naturalnego widoku nocnego.
• Wybierz noktowizję, gdy obserwujesz elementy otoczenia wymagające dokładnego rozpoznania.

Jak działa termowizja

Termowizja tworzy obraz na podstawie promieniowania cieplnego emitowanego przez obiekty. Urządzenie nie potrzebuje światła widzialnego, dlatego pracuje również w całkowitej ciemności.

Obraz termowizyjny pokazuje różnice temperatur, a nie klasyczne kolory i detale znane z obserwacji dziennej. Ciepły obiekt może być szybko widoczny na chłodniejszym tle, lecz deszcz, mgła, wysoka wilgotność i niski kontrast cieplny pogarszają szczegółowość oraz skuteczny zasięg obserwacji.

Termowizja nie widzi przez szkło w praktycznym sensie obserwacji terenowej. Szyby i podobne przeszkody mogą odbijać albo blokować promieniowanie cieplne, więc obraz nie będzie odpowiadał temu, co znajduje się za nimi.

Jak działa noktowizja

Noktowizja wykorzystuje dostępne światło albo doświetlacz podczerwieni. Cyfrowe urządzenia noktowizyjne rejestrują scenę sensorem i prezentują ją na ekranie, co ułatwia obserwację terenu przy słabym oświetleniu.

Doświetlacz 850 nm zwykle zapewnia większy skuteczny zasięg i lepszą czułość obrazu w cyfrowej noktowizji, ale dioda 850 nm może emitować słaby czerwony poblask widoczny od strony urządzenia. Doświetlacz 940 nm jest bardziej dyskretny i jego światło jest znacznie trudniejsze do zauważenia ludzkim okiem, jednak większa dyskrecja jest zwykle okupiona mniejszym skutecznym zasięgiem.

Jasne źródła światła, reflektory, latarki i nagłe zmiany oświetlenia mogą pogarszać czytelność obrazu noktowizyjnego. To ważne szczególnie przy obserwacji w pobliżu dróg, zabudowań albo miejsc z silnymi kontrastami świetlnymi.

Najważniejsze różnice w praktyce

Termowizja służy przede wszystkim do wykrywania. Noktowizja służy przede wszystkim do rozpoznawania sceny, kształtów i detali. W praktyce różnica jest najłatwiejsza do zauważenia wtedy, gdy obserwujesz duży teren i musisz szybko zdecydować, gdzie skierować uwagę.

Do szybkiego skanowania pola, lasu lub otoczenia posesji w celu wykrycia człowieka albo zwierzęcia wybierz termowizję. Nie potrzebuje światła widzialnego i szybko pokazuje różnicę temperatur.

Przy ochronie posesji albo obserwacji przyrody, gdy najpierw trzeba znaleźć obiekt, a następnie dokładniej go rozpoznać, rozważ urządzenie multispektralne albo połączenie termowizji z noktowizją. Kanał termowizyjny służy wtedy do wykrycia, a cyfrowy kanał nocny do rozpoznania szczegółów. Gdy potrzebujesz wykrywania termicznego i dokładniejszego rozpoznawania obrazu w jednym urządzeniu, zobacz produkty multispektralne.

• Termowizja: szybkie wykrywanie źródeł ciepła i praca bez światła widzialnego.
• Noktowizja: bardziej naturalna obserwacja sceny przy świetle zastanym lub IR.
• Urządzenie multispektralne: dobry wybór, gdy wykrywanie i rozpoznawanie są równie ważne.

Kiedy wybrać termowizję

Do szybkiego wykrywania zwierzyny, człowieka albo źródła ciepła wybierz termowizję. Sprawdza się wtedy, gdy trzeba przeszukać rozległy lub trudny do przeszukania teren, a klasyczne szczegóły obrazu są mniej ważne niż szybkie zauważenie obiektu.

Dobór sensora i optyki opisujemy w dalszej części poradnika.

Kiedy wybrać noktowizję

Do turystyki nocnej oraz rozpoznawania szczegółów otoczenia i elementów krajobrazu wybierz noktowizję. Pokazuje obraz bardziej zbliżony do naturalnego widoku i ułatwia rozpoznawanie elementów sceny.

To dobry kierunek, gdy chcesz oceniać kształty, przejścia, przeszkody i inne elementy sceny zamiast jedynie wykrywać obecność źródła ciepła.

Monokular, lornetka, celownik czy luneta

Monokular obserwacyjny jest urządzeniem ręcznym przeznaczonym do wyszukiwania i obserwacji. Do szybkiego skanowania terenu jedną ręką wybierz monokular termowizyjny, a do mobilnej obserwacji nocnej sprawdź monokulary noktowizyjne.

Lornetka obserwacyjna zapewnia wygodniejszą obserwację obuoczną, lecz zwykle jest większa i cięższa. Do dłuższej obserwacji obuocznej porównaj lornetki termowizyjne, a gdy ważniejszy jest komfort obserwacji nocnej, sprawdź lornetki noktowizyjne.

Celownik i luneta są urządzeniami przeznaczonymi do współpracy z bronią, dlatego nie należy traktować monokularu obserwacyjnego jako ich zamiennika. Jeśli szukasz urządzenia celowniczego, porównaj celowniki termowizyjne, lunety termowizyjne, celowniki noktowizyjne albo lunety noktowizyjne.

Montaż oraz używanie urządzenia celowniczego na broni podlega aktualnym przepisom dotyczącym posiadanej broni, sposobu montażu, polowania i konkretnego zastosowania. Przed zakupem urządzenia przeznaczonego do montażu na broni kupujący powinien sprawdzić aktualne przepisy oraz swoje uprawnienia.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

Najlepszy wybór zaczyna się od określenia zastosowania: szybkie wykrywanie, obserwacja szczegółów, dłuższa praca z ręki, montaż na broni albo uniwersalne wsparcie podczas nocnych wyjść w teren.

W termowizji spotkasz między innymi sensory 256 × 192, 384 × 288 oraz 640 × 512. Rozdzielczość 256 × 192 jest rozwiązaniem podstawowym, przeznaczonym głównie do wykrywania i obserwacji na mniejszych odległościach. 384 × 288 zapewnia lepszą szczegółowość i jest częstym wyborem do uniwersalnej obserwacji. 640 × 512 daje więcej szczegółów, szczególnie przy powiększeniu cyfrowym i rozpoznawaniu obiektów.

Rozdzielczość sensora analizuj razem z czułością termiczną NETD, wielkością piksela, średnicą i jasnością obiektywu, bazowym powiększeniem, polem widzenia oraz częstotliwością odświeżania. Dopiero zestaw tych parametrów pokazuje, czego można oczekiwać od urządzenia.

Deklarowany zasięg wykrycia nie oznacza odległości pewnej identyfikacji celu. Przed porównaniem dwóch urządzeń trzeba sprawdzić, dla jakiej wielkości obiektu i według jakiego kryterium producent podał zasięg.

• Porównaj detektor lub sensor, obiektyw, powiększenie bazowe i pole widzenia.
• Sprawdź dalmierz LRF, nagrywanie, aplikację i czas pracy, jeżeli te funkcje są ważne w Twoim sposobie obserwacji.
• Zwróć uwagę na masę, układ przycisków, sposób zasilania i wygodę obsługi w rękawiczkach.

Termowizja czy noktowizja, podsumowanie

Do wykrywania wybierz termowizję. Do rozpoznawania szczegółów sceny wybierz noktowizję. Gdy oba zadania są równie ważne, rozważ urządzenie multispektralne.

Nie istnieje jedna technologia najlepsza dla każdej sytuacji. Decyzję oprzyj na tym, czy w Twoim zastosowaniu ważniejsze jest szybkie znalezienie obiektu, czy dokładniejsza ocena otoczenia.